Từ Chuyện Tạ Phong Tần Biệt Tích

Tạ Phong Tần

“Biệt Tích là tên một truyện ngắn, được in trong tập Phùng Cung Truyện Và Thơ, do nhà Văn Nghệ Californiaxuất bản năm 2003. Nhân vật chính là một người thợ mộc (ông phó Lâm) có chút chuyện lôi thôi với chính quyền cách mạng nên phải lên Ủy Ban Nhân Dânlàm việc, rồi biệt tích luôn.

Từ đó:

“Bến đò Rệ sông làng Bích, chiều chiều lúc mặt trời sắp lặn, người ta lại thấy một người đàn bà đứng nghến phía núi Tản Viên cho đến nhá nhem tối… Làng xóm cũng chẳng còn ai xì xào về chuyện chồng bà. Chắc rằng chẳng ai ngăn cấm việc bà Lâm ngóng chồng…”

<div style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:
justify”>“Ba năm, tích góp thêm ngày tháng đã thành sáu năm, rồi chín năm. Đầu bà phó Lâm đã đốm bạc. Binh lửa kéo dài, hoà bình đã trở lại trên làng Bích. Người ta được tự do, được thả sức tìm lại nhau. Những người ra đi, những người trở về. Nếu không trở về cũng còn biết tung biết tích.”
“Phó Lâm thì không ai biết – Vợ và hai con, đi hết nơi này, nơi khác tìm kiếm. Bước chân của bà Lâm càng đi càng nhận biết được nhiều điều thê thảm. Chẳng riêng gì chồng bà, nhiều người khác trong vùng cũng gặp cảnh như vậy.” 

“Giọng nói của bà Lâm ngày một hẹp dần, héo đi, linh ứng của cả người đi, kẻ ở đều thầm nhủ bà cam nhận chồng bà không bao giờ còn trở về nữa. Nhưng bà Lâm vẫn không đành lòng, vẫn công phu đi tìm để biết rõ sự thật như thế nào?” 

“Cũng vào một buổi chiều, trên con đê sậu quả, về làng, bà gặp một người đàn ông đã đứng tuổi. Tiện miệng hỏi thăm, cũng như đã hỏi thăm nhiều người lạ mặt khác trên đường đi. Người đàn ông này cũng đi tìm người nhà không thấy, trở về và đã biết được rõ ràng sự thực. Ông ta biết người ra đi nếu không trở về, lại không có tin tức gì là đã đi Yên Bái.”

Phùng Cung viết truyện “Biệt Tích” vào tháng 10 năm 1958 như một lời tiên tri cho số phận (nghiệt ngã) sẽ giành cho chính bản thân mình, ba năm sau đó. Tháng 5 năm 1961 (cũng vì có chút vấn đề lôi thôi với “chính quyền cách mạng”) ông bị lôi ra khỏi nhà, và bị dấu kín gần mười hai năm trong nhiều trại tù – Bất Bạt (Sơn Tây), rồi Yên Bình (Yên Bái), Phong Quang (Lào Cai) – cho mãi đến tháng 11 năm 72 mới được … trở về mái nhà xưa!
 
 
Nhà phê bình văn học Thụy Khuê có nhận xét như sau về truyện ngắn này:
 
Biệt tích phác những nét mơ hồ nhưng vô cùng xác thực về một thời mà những cái chết bí ẩn, những sự mất tích, biệt tích của con người khá thường xuyên. Phó Lâm, kẻ muốn bảo tồn đạo đức nghề nghiệp, đã bị gọi về trời. Phó về trời, như bị mất tích, như bị thủ tiêu, như tự thăng cùng thần núi Tản, để giữ mãi cái chân chất của nghề tổ, giữ trọn phong cách của một nghệ nhân chân chính.”
 
Cách nói của Thụy Khuê khiến người đọc có cảm tưởng như cái “thời mà những cái chết bí ẩn, những sự mất tích, biệt tích của con người khá thường xuyên” đã qua lâu lắm rồi vậy. Bà chỉ nhắc lại, cùng với tiếng thở dài buồn bã, về một hoài niệm đã xa xôi.
 
Thực ra, cái “thời mà những cái chết bí ẩn, những sự mất tích, biệt tích của con người khá thường xuyên” chưa bao giờ chấm dứt – ở Việt Nam. Theo ghi nhận của nhà báo Tạ Phong Tần – kể từ đầu năm 2011 đến nay – đã có 7 “cái  chết bí ẩn” trong đồn công an của những công dân sau: Nguyễn Lập Phương, Trịnh Xuân Tùng, Đặng Ngọc Trung, Nguyễn Công Nhựt, Trần Văn Dữ, Đặng Phi Vũ, Lê Văn Trận.
Cũng tính từ đầu năm 2011 đến nay, nhiều công dân Việt Nam đã bị “coi như” là biệt tích, trong số này ba nhân vật được công luận nhắc đến nhiều nhất là ông Nguyễn Hoàng Hải, ông Phan Thanh Hải, và gần đây là ông Nông Hùng Anh.
 
 
Nông Hùng Anh
Vào ngày 5 tháng 9 vừa qua, blogger Hoàng Liên đã lên tiếng báo động:  

Gọi điện hỏi gia đình, gia đình cũng không biết gì nhiều về tình trạng của Hùng Anh. Đến khu kí túc xá nơi Hùng Anh ở cũng không nhận được tin tức gì. Cậu sinh viên năm thứ 4 trường đại học Hà Nội dường như bốc hơi khỏi cuộc sống như thể cậu chưa từng tồn tại. Bạn bè anh nói rằng, Hùng Anh bị bắt đi nhanh chóng và khẩn cấp như kiểu loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm."

<div style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:
justify”>Cho đến nay, các phương tiện truyền thông chính thống hay cơ quan chức năng cũng chưa hề có một giải trình chính thức nào về tội trạng, hay mức độ phạm tội của Nông Hùng Anh.
<div style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:
justify”>Vậy mức độ nguy hiểm gì mà đến mức Hùng Anh phải thụ lí ngay lập tức án tù chưa định tội, trong khi anh đang bước vào năm học cuối cùng của cuộc đời sinh viên – năm học sẽ quyết định toàn bộ tương lai cũng như sự nghiệp của anh sau này ?